Inflatie en verwachtingen voor de hypotheekrente in 2023

Wat is inflatie?

Inflatie is een langdurige stijging van het algemene prijsniveau van goederen en diensten in een economie. Als de prijzen stijgen, kunt u met elke euro minder kopen: inflatie betekent dus dat geld minder waard wordt. Deflatie is het omgekeerde: een aanhoudende daling van het algemene prijsniveau.

De consumentenprijsindex (CPI) is de meest gebruikte maatstaf voor inflatie. Die meet de prijsontwikkeling van een pakket goederen en diensten dat huishoudens gebruiken. De Federal Reserve, de centrale bank van de Verenigde Staten, gebruikt een vergelijkbare index, de Personal Consumption Expenditures (PCE), die een breder pakket omvat. Inflatie kan verschillende oorzaken hebben. De meest voorkomende is een groei van de geldhoeveelheid, bijvoorbeeld door het bijdrukken van geld. Groeit de geldhoeveelheid sneller dan de economie, dan stijgen de prijzen, omdat er meer geld beschikbaar is voor dezelfde hoeveelheid goederen en diensten. Dit heet bestedingsinflatie.

Een andere oorzaak is kosteninflatie: de productiekosten stijgen, bijvoorbeeld door hogere grondstofprijzen of loonstijgingen. Bedrijven verhogen dan hun prijzen om dat te compenseren. Ook een combinatie van beide kan inflatie veroorzaken. Een stijgende vraag naar producten en diensten, samen met hogere productiekosten, kan leiden tot aanhoudende prijsstijgingen.

Overheden kunnen inflatie proberen te beheersen met monetair en begrotingsbeleid. Monetair beleid gaat over de geldhoeveelheid en de rente, begrotingsbeleid over overheidsuitgaven en belastingen. Centrale banken hebben verschillende instrumenten om de geldhoeveelheid te sturen, zoals het aanpassen van de beleidsrente. Inflatie beheersen is een lastige balans. Verhoogt een centrale bank de rente te snel, dan remt de economische groei af en dreigt een recessie. Verhoogt ze de rente te weinig, dan kan de inflatie uit de hand lopen.

Inflatie heeft ook verschillende economische gevolgen. Een gematigde inflatie kan gunstig zijn, omdat die consumptie en investeringen stimuleert. Hoge inflatie is schadelijk: die zorgt voor onzekerheid, remt investeringen af en verschuift vermogen van mensen met een vast inkomen naar mensen met bezittingen die meestijgen met de inflatie. Kortom: inflatie is een aanhoudende stijging van het prijsniveau, veroorzaakt door een groeiende geldhoeveelheid, stijgende productiekosten of een combinatie daarvan. Gematigde inflatie kan goed zijn, maar hoge inflatie is schadelijk.

Inflatie in Nederland en de verwachtingen

De inflatie steeg vorig jaar sterk: van 2,7% in 2021 naar gemiddeld 10% in 2022, met pieken van ruim 14% in het najaar. Voor 2023 wordt een iets lagere inflatie verwacht. De stijging is duidelijk zichtbaar in de hoge energie- en gasprijzen, maar ook in de portemonnee: boodschappen zijn flink duurder geworden. Als de inflatie te snel stijgt, moet de Europese Centrale Bank ingrijpen om de stijging af te remmen.

De ECB heeft eerder al stevig ingegrepen om de gevolgen van de coronacrisis te beperken. Wereldwijd zorgden lockdowns en het stilleggen van de economie voor grote vertragingen. De ECB gaat ervan uit dat deze verstoringen tijdelijk zijn en kunnen afnemen zodra de problemen in de toeleveringsketen zijn opgelost.

Hypotheekrente in de afgelopen 10 jaar

De afgelopen weken is de hypotheekrente al meerdere keren flink gestegen, in de meeste gevallen zelfs verdubbeld. Door de stijgende rente is lenen veel duurder geworden. Geldverstrekkers konden hun tarieven lange tijd gelijk houden, maar dat verandert nu. De rente zal in de loop van het jaar verder stijgen. De Verenigde Staten zijn al een stap verder: de Fed verhoogt de rente dit jaar in drie stappen. Dat heeft direct gevolgen voor de rente in Europa. Daarnaast zorgt de onvoorspelbaarheid van het coronavirus ervoor dat de ECB voorzichtig blijft.

De Europese Centrale Bank verwacht de rente in 2023 opnieuw te verhogen. Daardoor wordt het voor banken duurder om geld te lenen bij de ECB. Banken verhogen daarom hun rentes om hun marges op peil te houden.

Neem contact op met Financial Consultancy Holland

Heeft u vragen over uw (financiële) situatie of wilt u contact met ons opnemen? Dat kan via ons contactformulier. We nemen zo snel mogelijk contact met u op.